İnsan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi: Demokratiyanın əsas şərtlərindən biridir
İnsan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi demokratik dövlət quruculuğunun və sağlam cəmiyyətin əsas şərtlərindən hesab olunur. Müasir dünyada dövlətlərin inkişaf səviyyəsi yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, həm də insanlara verilən hüquq və azadlıqların qorunması ilə qiymətləndirilir. Hər bir insan doğulduğu andan etibarən yaşamaq, azad olmaq, təhlükəsizliyini qorumaq, öz fikrini ifadə etmək və cəmiyyətdə bərabər iştirak etmək hüququna malikdir.
Sfera.az xəbər verir ki, insan hüquqları anlayışı uzun tarixi inkişaf yolu keçib.
Dünyada bu sahədə ən mühüm sənədlərdən biri 1948-ci ildə qəbul edilən “Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsi”dir. Bu sənəd bütün insanların irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən və sosial vəziyyətindən asılı olmayaraq eyni hüquqlara sahib olduğunu bəyan edir. Daha sonra qəbul olunan beynəlxalq konvensiyalar və hüquqi mexanizmlər insan azadlıqlarının qorunması üçün mühüm baza yaradıb.
İnsan hüquq və azadlıqlarına ilk növbədə həyat hüququ, şəxsi toxunulmazlıq, söz və fikir azadlığı, vicdan və dini etiqad azadlığı, təhsil almaq, əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaq, mülkiyyət sahibi olmaq və ədalətli məhkəmə qarşısında müdafiə olunmaq hüquqları daxildir. Bu hüquqlar yalnız qanunlarda qeyd olunan müddəalar deyil, hər bir şəxsin gündəlik həyatında təmin edilməli olan əsas dəyərlərdir.
Azərbaycanda insan hüquq və azadlıqlarının hüquqi əsası ölkənin əsas qanunu olan Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə müəyyən edilir. Konstitusiyada insan və vətəndaş hüquqları xüsusi yer tutur. Qanun qarşısında bərabərlik, insan ləyaqətinin qorunması, azad düşüncə və ifadə hüququ, sərbəst toplaşmaq, dövlət idarəçiliyində iştirak etmək kimi mühüm prinsiplər təsbit olunub. Azərbaycan qanunvericiliyi hər bir vətəndaşın hüquq və azadlıqlarının qorunmasını dövlətin əsas vəzifələrindən biri kimi müəyyən edir.
İnsan hüquqlarının müdafiəsi üçün yalnız qanunların olması kifayət etmir. Cəmiyyətdə hüquqi mədəniyyətin yüksəlməsi də böyük əhəmiyyət daşıyır. Hüquqi mədəniyyət insanların öz hüquqlarını bilməsi, qanunlara hörmət etməsi və başqalarının hüquqlarını pozmamaq məsuliyyətini dərk etməsi deməkdir. Hüquqlarını bilən vətəndaş dövlət və cəmiyyət həyatında daha fəal iştirak edir, problemlərin həlli üçün qanuni yollar axtarır.
Vətəndaşların siyasi mədəniyyətinin və sosial fəallığının artırılması da demokratik inkişafın vacib hissəsidir. Seçkilərdə iştirak etmək, ictimai müzakirələrə qoşulmaq, sosial təşəbbüslər irəli sürmək və cəmiyyətin inkişafına töhfə vermək vətəndaş məsuliyyətinin göstəricilərindəndir. Fəal və məlumatlı vətəndaşlar ölkənin idarə olunmasında mühüm rol oynayır.
Dünyada insan hüquqları sahəsində hələ də müxtəlif çağırışlar mövcuddur. Müharibələr, sosial bərabərsizlik, ayrı-seçkilik, zorakılıq və humanitar böhranlar milyonlarla insanın hüquqlarına təsir edir. Buna görə beynəlxalq təşkilatlar insan hüquqlarının qorunması, sülhün və ədalətin təmin olunması istiqamətində fəaliyyət göstərirlər.
Nəticə olaraq, insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi yalnız dövlət qurumlarının deyil, bütün cəmiyyətin məsuliyyətidir. Hüquqlarını bilən, qanunlara hörmət edən və ictimai həyatda fəal iştirak edən vətəndaşlar daha güclü, ədalətli və inkişaf etmiş cəmiyyətin formalaşmasına şərait yaradır. İnsan hüquqlarına hörmət və onların qorunması müasir dünyanın ən vacib dəyərlərindən biri olaraq qalır.
Bəsti Rəfizadə
Mövzu: İnsan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi, vətəndaşların hüquqi, siyasi mədəniyyət səviyyəsinin yüksəldilməsi, sosial və siyasi fəallığının artırılması
Qeyd: Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.
