Ümumdünya Qaçqınlar Günü: Didərginlik bitir, ədalət bərpa olunur
Hər il iyunun 20-i BMT tərəfindən Ümumdünya Qaçqınlar Günü kimi qeyd olunur.
Sfera.az xəbər verir ki, Ümumdünya Qaçqınlar Günü münaqişələr, təqiblər, zorakılıqlar və insan hüquqlarının pozulması səbəbindən öz doğma yurd-yuvalarını tərk etmək məcburiyyətində qalan milyonlarla insanın cəsarətini, dözümlülüyünü və gücünü qeyd etmək üçün BMT tərəfindən təsis edilmiş qlobal həmrəylik günüdür.
Bu əlamətdar gün beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini qaçqınların qarşılaşdıqları humanitar böhranlara yönəltmək, onların fundamental hüquqlarını qorumaq və daha təhlükəsiz gələcək qurmalarına dəstək olmaq məqsədi daşıyır.
İlk dəfə 2001-ci ildə "1951-ci il Qaçqınların Statusuna dair Konvensiya"nın 50 illiyi münasibətilə keçirilən bu gün, hazırda dünyada məcburi köçkünlərin sayının həndəsi silsilə ilə artdığı bir dövrdə qlobal həmrəyliyin və sülhün nə qədər vacib olduğunu hər kəsə yenidən xatırladır.
Azərbaycan dünyada qaçqın və məcburi köçkün problemindən ən çox əziyyət çəkmiş, bu humanitar fəlakətin ağır yükünü onilliklər boyu çiyinlərində daşımış və bu böhranla uzun müddət təkbaşına mübarizə aparmış unikal təcrübəyə malik bir ölkədir. Ötən əsrin 1980-ci illərinin sonu və 1990-cı illərinin əvvəllərində Ermənistanın apardığı məqsədyönlü etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində 250 mindən çox azərbaycanlı Ermənistandakı tarixi torpaqlarından, ata-baba yurdundan vəhşicəsinə qovularaq qaçqın statusuna düşmüşdür. Bunun ardınca Ermənistanın hərbi təcavüzü və Azərbaycan torpaqlarının rəsmi işğalı nəticəsində daha 700 mindən çox soydaşımız öz doğma Qarabağ və Şərqi Zəngəzur torpaqlarından didərgin salınaraq məcburi köçkün həyatı yaşamağa məhkum edilmişdir.
O illərdə cəmi 8 milyon əhalisi olan Azərbaycan adambaşına düşən qaçqın və məcburi köçkün sayına görə dünyada ən ağır humanitar böhranla üzləşən ölkəyə çevrilmişdi. Bu böyük humanitar fəlakətə baxmayaraq, Azərbaycan dövləti ötən onilliklər ərzində misilsiz sosial layihələr icra edərək ölkədəki çadır düşərgələrini və vaqon evləri tamamilə ləğv etmiş, qaçqın və məcburi köçkünlərin mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması, onların müasir qəsəbələrə köçürülməsi, təhsili, səhiyyəsi və məşğulluğunun təmin edilməsi üçün milyardlarla vəsait ayırmışdır.
Lakin dövlətin yaratdığı yüksək sosial şəraitə baxmayaraq, hər bir didərgin azərbaycanlının ən böyük arzusu öz tarixi torpaqlarına, doğma evlərinə qayıtmaq idi və bu fundamental hüquq beynəlxalq təşkilatların kağız üzərində qalan qətnamələri ilə deyil, Azərbaycanın öz gücü sayəsində bərpa olundu. İkinci Qarabağ müharibəsində qazanılan tarixi qələbə və ərazi bütövlüyünün tam bərpası Azərbaycanın qaçqın və məcburi köçkün siyasətində tamamilə yeni, dünyada analoqu olmayan reabilitasiya və inkişaf mərhələsinin əsasını qoydu.
Bu gün Azərbaycan Ümumdünya Qaçqınlar Gününü sadəcə keçmiş acıları anan deyil, həm də fəxrlə "Böyük Qayıdış" proqramını icra edən qalib bir dövlət kimi qarşılayır. İşğaldan azad edilmiş geniş ərazilərdə hazırda "Ağıllı kənd" və "Ağıllı şəhər" konsepsiyaları əsasında sıfırdan müasir infrastruktur qurulur, beynəlxalq hava limanları, yollar, məktəblər və xəstəxanalar inşa edilir. Ermənistan tərəfindən basdırılmış yüz minlərlə mina bu qayıdış prosesini ləngidən ən böyük qlobal təhlükə olaraq qalsa da, Azərbaycanın qətiyyətli minatəmizləmə əməliyyatları sayəsində köç prosesi sürətlə davam edir.
"Böyük Qayıdış" dövlət proqramı çərçivəsində artıq minlərlə keçmiş məcburi köçkün ailəsi Şuşa, Füzuli, Laçın, Zəngilan, Cəbrayıl, Xocalı, Xankəndi kimi azad olunmuş şəhər və kəndlərdəki öz daimi, doğma yurdlarına geri qayıdıb. Bu sürətli və irimiqyaslı köçürülmə prosesi münaqişələrdən zərər çəkmiş insanların hüquqlarının bərpası baxımından beynəlxalq səviyyədə nümunəvi bir model təşkil edir.
Nəticə etibarilə, Ümumdünya Qaçqınlar Günü təkcə bir hüquqi statusun və ya qaçqın rəqəmlərinin xatırlanması deyil, həm də insanpərvərlik, ədalət, beynəlxalq hüququn aliliyi və sülh çağırışıdır. Azərbaycan xalqı üçün bu gün həm çəkilən tarixi acıların, həm də hazırda reallaşan və dünyaya ümid işığı saçan böyük qayıdışın, milli iradənin və ədalətin təntənəsinin rəmzi kimi xüsusi mənəvi əhəmiyyət kəsb edir.
Firuzə Əliyeva